Dienstregeling van de Gemeentetram 1916
Geheugen van de Amsterdamse tram

[terug naar index TRAMS ALLERLEI]

Share |

ZIE OOK DE BIJLAGEN >>

Wat is een tramdienst zonder dienstregeling? Onbestaanbaar. Dus stelden burgemeester en wethouders van Amsterdam "in hunne vergadering van den 8en Augustus 1916" een dienstregeling voor de Gemeentetram vast die in het Gemeenteblad van dat jaar is gepubliceerd.

Je kon in die tijd al vroeg met de tram mee. Wat vindt de huidige tramgebruiker van zogenaamde "vroegritdiensten" die op werkdagen vanaf 5 uur voormiddags van beide beginpunten vertrokken? Deze vroege trams reden op de lijnen 1, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14, 17 en 18. Om 7.30 u. vond men het kennelijk niet meer "vroeg"; op dat tijdstip ging de gewone dienst in die duurde tot 12 uur 's nachts. Nachtdiensten met autobussen zoals wij die nu al ruim 40 jaar kennen waren er niet. Sterker, autobussen waren er helemaal niet.

Kijken we, bijvoorbeeld, naar de dienstregeling van lijn 1 dan zien we een acht-minutendienst tussen 5 en 6 uur, een zes-minutendienst tussen 6 en 8 uur en daarna een vier-minutendienst, "met 3 minutendiensten naar behoefte". Kom daar nu eens om. Lijn 1 reed in het laatste geval met 19 tramstellen, samengesteld uit Unions met bijwagens van de 619-serie en ook wel voormalige paardentrambijwagens.

Sommige lijnen hadden een afzonderlijke dienstregeling op zon- en feestdagen. Deze lijnen waren de lijnen 2, 6, 12, 15 en 16.

Speciale dienstregelingen waren er ook. Op maandag en woensdag begon lijn 6 een half uur eerder dan op andere werkdagen. Maar op die twee dagen werd er dan ook veemarkt gehouden, tenminste als er op die dagen geen feestdag op de kalender stond. Op lijn 11 waren er ook spoordiensten die op beide stations (Station Muiderpoort en Stationsplein) aansluiting gaven op treinen. Die diensten waren nogal matineus; zo vertrok de eerste lijn 11 van Station Muiderpoort op zondagen om 5.40 u. en werden vr die tijd van de Dam al trams ingezet naar het Centraal Station en het Station Weesperpoort in aansluiting op vertrekkende treinen.

Op de dienstregeling is ook te lezen dat de lijnen 7, 10 en 17 een omweg moesten maken in verband met de groentenmarkt in de Marnixstraat.

De "Combino's" van die dagen waren de motorwagens van de serie 236-300, in dienst gesteld sinds 1913. In 1916 was zojuist lijn 12 als elektrische tramlijn in dienst gekomen. Er waren 18 tramlijnen waarvoor men 320 motorwagens ter beschikking had. Tegenwoordig (2011) zijn er 16 tramlijnen die echter een veel grotere netlengte vormen dan de 18 lijnen van 1916. Vandaag de dag beschikt het bedrijf over 155 Combino's, 45 "hangbuiken" en 21 "blokkendozen", tezamen 221 motorwagens. Met het huidige wagenpark zouden frequenties als van 1916 niet te leveren zijn. Anderzijds is een moderne tram in staat tegen de 200 passagiers te vervoeren. De motorwagens van 1916 kwamen niet veel verder dan een tiende gedeelte daarvan. Vandaar het gebruik van bijwagens ("aanhaakwagens") op tijden waarin dat noodzakelijk was. In 1983 reed de laatste Amsterdamse bijwagen.

Cor Fijma - juli 2011

ZIE OOK DE BIJLAGEN >>

[terug naar index TRAMS ALLERLEI]

laat een berichtje achter

omhoog

 

eXTReMe Tracker